مقدمه: وقتی ثانیهها در ترانزیت گندم سرنوشتساز میشوند
در دنیای امروز، لجستیک دیگر تنها به معنای جابجایی فیزیکی کالا از نقطهی الف به نقطهی ب نیست؛ بلکه لجستیک یعنی «مدیریت هوشمند جریان اطلاعات». بندر چابهار، به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران و قلب تپندهی کریدور شمال-جنوب، روزانه شاهد تخلیهی هزاران تن کالای اساسی است. در میان این کالاها، گندم جایگاهی فراتر از یک محصول تجاری دارد؛ گندم نماد امنیت غذایی است.در حالی که کشتیهای غولپیکر غلات در اسکلههای چابهار پهلو میگیرند، نبردی نابرابر با زمان آغاز میشود. هر ساعت معطلی در بارگیری گندم، نه تنها هزینههای گزاف دموراژ را به دنبال دارد، بلکه میتواند زنجیره تأمین نان و غذا را در دورترین نقاط کشور یا حتی در کشورهای همسایه با چالش روبرو کند. در این میان، روشهای سنتی اعلام بار که بر پایهی حضور فیزیکی رانندگان در پایانهها بود، دیگر پاسخگوی این سرعت عمل نیست. امروز، شرکت «سرحد بار چابهار» با انتقال سیستم اعلام بار خود به پلتفرمهای سریعی مانند تلگرام، فاصلهی میان «تخلیه از کشتی» و «حرکت در جاده» را به چند ثانیه کاهش داده است. اعلام بار گندم که همین امروز در گروههای تخصصی ما انجام شد، گواهی بر این مدعاست که لجستیک ایران وارد عصر جدیدی شده است.
۱. تشکیل «پایانه مجازی» در جیب رانندگان؛ مزایای اعلام بار در تلگرام
استفاده از گروههای تلگرامی برای اعلام بار، صرفاً یک نوآوری ساده در اطلاعرسانی نیست؛ این کار به معنای شکستن دیوارهای فیزیکی پایانههاست. در گذشته، راننده باید به بندر میرسید، خودرو را پارک میکرد و ساعتها در سالنهای اعلام بار منتظر میماند تا نام مقصد مورد نظرش را روی برد ببیند. اما امروز، گوشی تلفن همراه هر راننده، یک پایانهی اختصاصی است.
الف) برنامهریزی پیش از سفر (Pre-Planning): رانندهای که هماکنون در مسیر برگشت از زاهدان، ایرانشهر یا حتی مشهد به سمت چابهار است، با مشاهدهی اعلام بار گندم امروز در گروه تلگرامی سرحد بار، میتواند سفر خود را مدیریت کند. او میداند که به محض رسیدن به بندر، بار گندم برای او مهیاست. این یعنی حذف کامل «خواب ماشین» که بزرگترین دشمن درآمد رانندگان است.
ب) شفافیت نرخ کرایه و شرایط حمل: در گروههای تلگرامی، اطلاعات بار به صورت شفاف و عمومی منتشر میشود. راننده نرخ کرایه، تناژ بار، محل دقیق بارگیری و مقصد را مشاهده میکند. این شفافیت مانع از نوسانات کاذب قیمت شده و اعتماد متقابل میان شرکت حملونقل و ناوگان جادهای را تقویت میکند.
ج) ارتباط مستقیم و حذف واسطهها: با این روش، اطلاعات بار بدون تغییر و مستقیم از مدیریت عملیات شرکت به راننده میرسد. این کار از بروز سوءتفاهمهای رایج در پایانههای شلوغ جلوگیری کرده و سرعت اعزام ناوگان به اسکله را دوچندان میکند.
۲. چرا گندم نیازمند اعلام بار لحظهای است؟ حساسیتهای یک کالای استراتژیک
حمل گندم با حمل بسیاری از کالاهای صنعتی متفاوت است. گندم یک کالای فلهای و بیولوژیک است که به شدت نسبت به عوامل محیطی واکنش نشان میدهد. در بندر چابهار، غلات معمولاً با استفاده از مکندههای پرقدرت (Grab & Ship Unloaders) از کشتی تخلیه میشوند.
۱. جلوگیری از تأثیر رطوبت و عوامل جوی: هوای شرجی و بادهای موسمی چابهار میتوانند بر کیفیت غلات فله تأثیر بگذارند. اعلام بار لحظهای باعث میشود که کامیونها دقیقاً همزمان با تخلیهی کشتی، زیر دکلهای تخلیه حاضر باشند. این یعنی گندم کمترین زمان ممکن را در فضای باز سپری میکند و کیفیت آن کاملاً حفظ میشود.
۲. هماهنگی با نرم تخلیهی کشتی: هر کشتی برای تخلیه، یک بازهی زمانی استاندارد دارد. اگر کامیونها به موقع حاضر نباشند، عملیات تخلیهی کشتی متوقف میشود و صاحب کالا مجبور به پرداخت جریمههای سنگین ارزی (Demurrage) میگردد. اعلام بار امروز ما برای گندم، با هدف پر کردن زنجیرهی جابجایی و جلوگیری از حتی یک دقیقه توقف در عملیات تخلیه انجام شده است.
۳. توزیع بهنگام در شبکهی استانی و ترانزیتی: گندمهای تخلیه شده در چابهار یا به سمت سیلوهای استراتژیک داخلی میروند و یا از مرزهای شرقی به سمت افغانستان ترانزیت میشوند. اعلام بار هوشمند اجازه میدهد تا ما ناوگان را بر اساس اولویتِ مقصد (داخلی یا ترانزیتی) دستهبندی و فراخوان کنیم.
۳. امنیت، اعتبار و بارنامهی رسمی؛ ضلع پنهان اعلام بارهای آنلاین
یکی از دغدغههای همیشگی رانندگان در فضای مجازی، اطمینان از صحت اعلام بارهاست. در اینجاست که نام و اعتبار سرحد بار چابهار به عنوان لنگرگاه اعتماد عمل میکند.
وقتی اعلام بار گندم در گروههای رسمی ما منتشر میشود، راننده میداند که با یک مجموعهی دارای مجوز و مسئولیتپذیر طرف است. ما برای هر محموله، بارنامهی دولتی و رسمی صادر میکنیم که متضمن حقوق قانونی راننده و امنیت محموله است. علاوه بر این، پرداخت کرایهها که خط قرمز هر رانندهی زحمتکشی است، در سیستم ما دارای اولویت مطلق است. رانندهای که از طریق تلگرام با ما ارتباط میگیرد، میداند که اعتبار شرکت، پشتوانهی هر پیامی است که در گوشی خود دریافت میکند. این امنیت روانی باعث میشود که ناوگان با اشتیاق بیشتری به سمت چابهار حرکت کنند.
۴. نقش ناوگان کمپرسی (Tipper) در موفقیت عملیات امروز
بخش بزرگی از بارهای گندم که امروز اعلام شد، نیازمند ناوگان کمپرسی است. حمل غلات فله نیازمند مهارت خاصی در تخلیه و بارگیری است. رانندگان کمپرسی که با سرحد بار همکاری میکنند، میدانند که نظافت اتاق بار و سالم بودن چادرهای پوششی، از خط قرمزهای ما برای حمل گندم است.
سیستم اعلام بار آنلاین به ما این قدرت را میدهد که به جای فراخوان عمومی و بیهدف، دقیقاً جامعهی رانندگان کمپرسیدار را هدف قرار دهیم. این کار باعث میشود رانندگانی که تخصصشان حمل غلات است، در اولویت قرار بگیرند. نتیجهی این تخصص، کاهش ریزش بار در جادهها و تحویل محموله با همان وزنی است که در اسکله بارگیری شده است.
۵. لجستیک معکوس؛ چابهار فراتر از یک مقصد یکطرفه
ما در اعلام بارهای خود تنها به مسیر چابهار به مقصد فکر نمیکنیم. رانندهای که امروز بار گندم ما را به مقصد خراسان، سیستان یا یزد میبرد، بخشی از یک برنامهی بزرگتر به نام لجستیک معکوس است. از طریق همان گروههای تلگرامی، ما به رانندگان کمک میکنیم تا برای مسیر بازگشت خود نیز برنامهریزی کنند.
وقتی راننده بداند که سیستم اعلام بار ما به صورت دوطرفه عمل میکند، با کرایههای رقابتیتر و تمایل بیشتری همکاری میکند. این موضوع در نهایت هزینهی تمامشدهی حمل گندم را برای دولت و بخش خصوصی کاهش میدهد و باعث میشود چرخ اقتصاد کشور با هزینهی کمتری بچرخد. چابهار با این رویکرد، دیگر یک بنبست جغرافیایی نیست، بلکه یک چهارراه اقتصادی است.
۶. مدیریت بحران و انعطافپذیری در شرایط خاص
گاهی اوقات به دلیل شرایط جوی یا تغییر در برنامهی تخلیهی کشتیها، اولویت بارگیری تغییر میکند. در روشهای سنتی، اطلاعرسانی این تغییرات به صدها راننده، ساعتها زمان میبرد و منجر به هرجومرج در بندر میشد. اما امروز، با یک پیام در گروههای اعلام بار تلگرامی سرحد بار، تمام رانندگان در لحظه از تغییرات باخبر میشوند.
این انعطافپذیری (Agility) در لجستیک غلات بسیار حیاتی است. اگر به دلیل بارندگی، بارگیری گندم باید متوقف شود، رانندگان بلافاصله مطلع میشوند تا از خیس شدن بار و آسیب به کامیون جلوگیری شود. این سطح از ارتباطات، ریسکهای جادهای و عملیاتی را به شدت کاهش میدهد.
۷. چشمانداز آینده: از تلگرام تا سیستمهای هوشمند پیشبینی بار
اگرچه امروز تلگرام ابزاری سریع و کارآمد برای اعلام بار گندم ماست، اما نگاه سرحد بار چابهار به قلههای دورتری است. ما در حال حرکت به سمتی هستیم که با استفاده از دادههای ورود کشتیها و تحلیل ظرفیت ناوگان، بتوانیم از یک هفته قبل، پیشبینی اعلام بار را به اطلاع رانندگان برسانیم.
هدف ما این است که راننده پیش از آنکه تصمیم به حرکت به سمت هر بندری بگیرد، بداند که در چابهار برای او بار گندم، ذرت یا برنج با نرخ مشخص رزرو شده است. این هوشمندسازی، بندر چابهار را به منظمترین و جذابترین هاب ترانزیتی منطقه تبدیل خواهد کرد.
نتیجهگیری: اعلام بار، نبض تپندهی سفرههای مردم
اعلام بار گندمی که همین امروز در گروههای ما انجام شد، فراتر از یک خبر ساده بود؛ این یک حرکت جهادی برای رساندن برکت به سفرههای مردم است. در سرحد بار چابهار، ما از هر ابزاری، از جرثقیلهای غولپیکر اسکله تا گوشی تلفن همراه رانندگان، استفاده میکنیم تا ثابت کنیم ترانزیت، سریعتر، امنتر و شفافتر از همیشه در جریان است.ما به رانندگان عزیز که بازوان پرتوان این صنعت هستند و به صاحبان کالای استراتژیک که به ما اعتماد کردهاند، اطمینان میدهیم که در سرحد بار چابهار، هیچ باری روی زمین نمیماند و هیچ کامیونی بدون بار نخواهد بود. آیندهی لجستیک چابهار، در دستان کسانی است که قدرت اطلاعات را درک کردهاند.
